In de Galleria Borghese in Rome is een tentoonstelling begonnen waar negentig kunstwerken worden getoond van Luigi Valadier, de beroemdste Italiaanse goud- en zilversmid van zijn tijd. Het gaat om een unieke verzameling waarvan vele stukken nooit eerder publiek te zien waren. De tentoonstelling is te bewonderen tot 2 februari 2020.
De kunstobjecten zijn zonder meer allemaal unieke meesterwerken, want Luigi Valadier (1726-1785) vervaardigde ze eigenhandig in zijn atelier in de Via del Babuino. Tot zijn klanten behoorden degenen die smaak, rijkdom en weelde konden waarderen maar dat vooral ook konden betalen: aristocraten, edelvrouwen, vorsten uit verre landen en natuurlijk de kardinalen en pausen.
Luigi was de vader van de bekende architect, stadsbouwmeester, tekenaar, archeoloog en musicus Giuseppe Valadier (1762-1839), die in Rome onder meer Piazza del Popolo en de begraafplaats Campo Verano ontwierp. Hij hield zich ook bezig met herstellingswerken aan het Colosseum, de Boog van Titus en de Tempel van Portunus. De zilveren reliekhouder voor de resten van de Heilige Kribbe in de Santa Maria Maggiore is eveneens van zijn hand.
In 1805 bepaalde Giuseppe Valadier de vernieuwing en de loop van de Via Flaminia in Rome, waarbij onder meer ook de Milvische brug werd gerestaureerd. In 1811 tekende hij het ontwerp van de Via dei Fori Imperiali, die pas onder het fascistische bewind van Benito Mussolini zou worden uitgevoerd. Hij had tevens de leiding over de renovatie van de Piazza San Giovanni in Laterano en de vormgeving van Villa Torlonia in Rome.
Maar nu even terug naar vader Luigi. De tentoonstelling in de Galleria Borghese, in het hart van het grote park Villa Borghese, is niet helemaal toevallig gekozen. Luigi Valadier had immers een uitstekende band met Marcantonio Borghese (1730-1830) en hun vriendschap werd met de jaren alleen maar hechter. Dankzij de prins kwam Valadier ook in contact met de hogere kringen.
Marcantonio, de vijfde Prins van Sulmona, was in die tijd het hoofd van de familie Borghese in Rome. Het was deze Marcantonio die de villa van zijn familie in Rome begon om te bouwen tot een gestructureerd museum. Vanaf ongeveer 1775 werden onder leiding van architect Antonio Asprucci alle oude tapijten en gordijnen verwijderd. Er werden nieuwe plafonddecoraties aangebracht en de Casina werd gerenoveerd.
De sculpturen van de toen al aanzienlijke collectie Borghese werden gaandeweg in en rond de villa gereorganiseerd. Zo liet de prins in 1785 de fraaie beeldengroep Apollo en Daphne van Gian Lorenzo Bernini naar het midden van zijn privékamer verhuizen. Marcantonio transformeerde tevens de tuinen van de villa van een formele tuinarchitectuur tot een Engelse landschapstuin. De restanten daarvan vormen vandaag het park Villa Borghese.
De buitengewone combinatie van veelzijdige creativiteit en onovertroffen technische expertise, samen met het vermogen van Luigi Valadier om het nieuwe sentiment uit de oudheid te interpreteren, leidde tot een ware culturele omwenteling en een vernieuwing van smaak die zich in Rome vestigde als een internationaal model. Zijn inmiddels beroemde werkplaats in de Via del Babuino, die hij in 1759 van zijn vader Andrea Valadier, eveneens een zilversmid, had overgenomen, werd één van de drukst bezochte plaatsen in Rome.
Koningen, diplomaten, antiquairs, verzamelaars en kapitaalkrachtige toeristen kwamen er over de vloer. Voor keurvorst Carlo Teodoro di Baviera maakte hij een zilveren reproductie van de Zuil van Trajanus. Paus Pius VI bestelde bij Valadier een kostbare beker in lapis lazuli die hij aan koning Stanislaus II Augustus Poniatowski gaf. In Palazzo Chigi staat nog altijd een grote zilveren spiegel die werd vervaardigd door Valadier. Een meesterwerk uit 1770 is het grandioze hoogaltaar van de kathedraal van Monreale in de buurt van Palermo.
De tentoonstelling is vooral boeiend omdat de werken van de grote ambachtsman te bewonderen zijn in de toch al zeer decoratieve context van de Galleria Borghese. Dat roept de tijdsgeest van weleer op, toen kunstenaars in Rome vaak samenwerkten aan allerlei artistieke ondernemingen.
Zo is de open haard in kamer XVI in de voormalige villa (vandaag Galleria Borghese) in de werkplaats ontworpen door de bekende etser, graveur en architect Piranesi, afgewerkt door beeldhouwer Lorenzo Cardelli met assistentie van Vincenzo Pacetti, Agostino Penna, Antonio De Rossi, Domenico Cialdi en verfraaid met bronzen versieringen door Luigi Valadier.
De tentoonstelling brengt via bruiklenen uit andere streken en landen een aantal topstukken tijdelijk terug naar Rome. Daaronder de grote zilveren lampen uit het heiligdom van Santiago de Compostela en bronzen reproducties van beroemde oude beelden die Valadier maakte voor koning Gustav III van Zweden. Een belangrijk deel van de tentoonstelling is gewijd aan tekeningen, een fundamenteel hulpmiddel om de evolutie van het creatieve proces van Valadier te begrijpen.
Er zijn ook enkele multimedia-voorstellingen te zien die belangrijke plaatsen in Rome tonen die te maken hebben met Luigi Valadier: sites, kerken, palazzi, zijn werkplaats en de plekken in de stad waar zijn werken worden bewaard. Dat vormt een uitnodiging om dit virtuele pad om te zetten in de realiteit van een bezoek te velde om deze voor velen onbekende Valadier nog beter te leren kennen.
Luigi Valadier kwam tragisch aan zijn einde in 1785. De kunstenaar kampte in die tijd met schulden, mede veroorzaakt door een partner die een kwart van alle opbrengsten claimde. Toen Valadier werkte aan de huidige klok van de Sint-Pietersbasiliek, een bronzen gevaarte met een diameter van 2,30 m en een gewicht van 10 ton, pleegde hij kort voor de afwerking zelfmoord door in de Tiber te springen. Het gieten van de klok werd nadien voltooid door zijn zoon Giuseppe.
Een bezoek aan Galleria Borghese werkt nog steeds met tijdsblokken van telkens 2 uur. Er kunnen maximaal 360 bezoekers tegelijk binnen. Meer informatie over de toegangsmodaliteiten vind je hier.
Ter gelegenheid van de tentoonstelling VALADIER. Splendore nella Roma del Settecento zal de Galleria Borghese in de maanden november en december uitzonderlijk open zijn op vrijdag- en zaterdagavond (Le Notti di Valadier) en dit op de volgende tijden:
* Op vrijdag is er een speciale toegangsronde van 3 uur (tot 22 uur) om het publiek een bredere bezoekervaring te bieden (laatste toegang om 19 uur).
* Op zaterdag blijft het museum open tot 23 uur (laatste toegang om 21 uur).
Tickets zijn te boeken via het nummer +39 06 328 10, van maandag tot vrijdag van 9 tot 18 uur en zaterdag van 9 tot 13 uur, ofwel online via de website.
VALADIER. Splendore nella Roma del Settecento
Galleria Borghese
Piazzale Scipione Borghese (Villa Borghese), Rome
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 22 november 2019. Bekijk het origineel.