In oktober 2010 begon onze Romevereniging S.P.Q.R. (www.spqr.be) aan een zoektocht naar de beste amateur limoncello-maker (m/v) van ons land en, bij uitbreiding, de Benelux en omstreken. Limoncello is een populaire Italiaanse citroendrank, die meestal als digestief wordt gedronken. Dankzij de zeer enthousiaste medewerking van de pers (kranten, tijdschriften, online publicaties en radio) heeft het publiek massaal gereageerd. Maar liefst 44 mensen schreven zich aanvankelijk in met de vaste bedoeling deze wedstrijd te winnen. Nathalie Vandevoorde uit Menen wint onze wedstrijd, Sofie Stroobants (Erps-Kwerps) en Leo De Brabandere (Bertem) eindigden zeer verdienstelijk als tweede en derde.
Achteraan de jury, met Gianfranco Avantaggiato, Miranda Muto, Carine Vandeplas en Jeroen Vandensande. Zittend de glunderende finalisten Leo, Nathalie en Sofie.
Opmerkelijk is inderdaad dat iedere deelnemer er zonder meer van overtuigd was dat hij of zij de beste limoncello maakt. Uiteindelijk haakten een tiental oorspronkelijke inschrijvers af maar de jury had dus nog meer dan genoeg werk om de overblijvende inzendingen te beoordelen. Er reageerden mensen uit heel het land en zelfs uit het buitenland. Sommige deelnemers stuurden hun inzending op per postpakket. De ontknoping van deze wedstrijd (met bekendmaking van de winnaar/winnares) gebeurde vorige zondag, 15 mei, tijdens een heus limoncello-event. Alle deelnemers, de clubleden van S.P.Q.R. werden uitgenodigd voor een informatief en gezellig limoncello-samenzijn.
Natuurlijk werden hier eindelijk ook de winnaars van de wedstrijd bekend gemaakt. Daarnaast werd het product 'Limoncello' educatief benaderd, werd het hele wedstrijdtraject toegelicht, te beginnen van het afgeven van de flessen tot aan de jurering en werd de jury aan het publiek voorgesteld. Deze bestond uit gastronoom Gianfranco Avantaggiato, zelf een begenadigd amateurmaker van allerlei Italiaanse likeuren en die cursussen limoncello maken volgde in Amalfi en Sorrento, culinair experte Carine Vandeplas die jarenlang voor Weekend Knack kookdemo’s en smaakdemonstraties gaf, Jeroen Vandensande, die hoog scoorde in het programma De Beste Hobbykok van Vlaanderen en Miranda Muto, culinair specialiste en invoerder van Italiaanse producten.
De voorzitter van de jury gaf aan de aanwezigen ook een demonstratie 'Limoncello maken' en een heleboel nuttige informatie en kwam daarmee tegemoet aan de vraag van deelnemers naar tips en trucs. Tot slot was er alle gelegenheid om onder elkaar tijdens een gezellig samenzijn met een glaasje deze liefhebberij te bespreken. Dan werd de beste limoncellomaker (-ster) bekendgemaakt. De winnares krijgt een verblijf in Rome aangeboden. De twee overige finalisten ontvingen een kunstboek over Rome en een documentaire film (101 minuten) over de eeuwige stad.
Reeds in de 7de eeuw legden fruitkwekers rond Napels op grote schaal citroenplantages aan. De goede klimatologische en bodemomstandigheden vlakbij de zee zorgden voor een snelle groei van de bomen die in de loop der eeuwen door steeds nieuwe plantmethodes en bewateringstechnieken nog verder werd gestimuleerd. In onze streken ontwikkelden stokers het distilleerproces van jenever, de Scandinaviërs hadden hun aquavit en de Italianen maakten daar met grappa hun eigen versie van. Met dit verschil dat het hierbij gaat om een distillaat van restanten van de druiven na de wijnbereiding. Een uitstekende manier om de overtollige trosdruiven aan het einde van het seizoen niet te hoeven weggooien.
Het valt moeilijk te achterhalen wie als eerste op het idee kwam om aan dit distillaat citroenen toe te voegen, maar in de loop der eeuwen werd limoncello het favoriete likeurtje van de Italianen en een belangrijk exportproduct. Tal van Italiaanse mamma's maken hun eigen citroendrankje op basis van recepten die nog steeds van generatie op generatie worden doorgegeven. Regio's specialiseerden zich in de kweek van ingrediënten voor de limoncelloproductie.
Zowel de Costa Amalfitana als Sorrento staan bekend om hun citroenen. De naar onze maatstaven erg grote vruchten hebben een dikke schil en een bijzondere smaak die ze danken aan het zachte microklimaat, de zee, de zon en de vruchtbare, vulkanische grond. De citroenen kregen intussen het IGP-predikaat (Indicazione geografica protetta) mee, een kwaliteitsaanduiding voor voedsel, waarbij de herkomst van het product de kenmerkende smaak voortbrengt.
Zeg nooit zomaar "citroenlikeur" tegen limoncello. De Italiaanse markt produceert nog andere likeuren op basis van citroenen, maar die krijgen dan namen zoals 'liquore di limone', 'limonello', 'lemone', 'limoncetto' of 'limonito' mee. Er bestaan talrijke benamingen. Van de dikke schil van de zuivere citroenen wordt enkel de dunne bovenzijde gebruikt, die vervolgens eerst in pure alcohol wordt geweekt waarna pas later water en suiker aan het intussen citroengele mengsel worden toegevoegd.
De schillen worden er vervolgens uitgefilterd, en het resultaat is een drank die naargelang de verhoudingen een scherpe alcoholsmaak dan wel een zoetere smaak kan hebben. Iedere streek heeft zijn eigen specialiteit met als constante dat de Noord-Italiaanse fabrikanten doorgaans een duidelijke grappasmaak verkiezen en hun collega's uit het zuiden eerder de zoete toer opgaan.
Net als het eeuwige twistpunt of er ijs in een maltwhisky hoort (een doodzonde voor de single malt-proevers!), debatteren heel wat limoncelloliefhebbers over de vraag of deze drank tijdelijk in de diepvries mag. Puristen zullen zeggen dat dit afbreuk doet aan de smaakstructuur van de drank, anderen willen hun favoriete drankje liefst zo ijskoud mogelijk. Wij prefereren in ieder geval deze laatste optie.
Hoe dan ook is limoncello een geknipt digestief dat zelfs na een copieuze maaltijd door de grote hoeveelheid suiker en het citroenaccent de vertering vlotjes stimuleert. Anderzijds wordt limoncello ook gebruikt in combinatie met ijs als sorbet, bij fruitsalades, longdrinks, cocktails en in visbereidingen.
Ten slotte nog een Romeins limoncello-weetje: in de kerk Santa Maria della Vittoria, aan de Via XX Settembre in Rome, kan je zelfgemaakte limoncello kopen, evenals nog enkele andere kruidenlikeuren. Stap rechts vooraan de kerk even verder door de smalle gang. Je verwacht een bijgebouwtje of een sacristie maar je komt uit in een soort sacrale winkelruimte. Daar zit een pater te wachten op klanten die bijna nooit doordringen tot dit speciale boetiekje omdat het te goed verstopt is. De limoncello die er wordt verkocht is overigens niet slecht maar we proefden al beter.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 17 mei 2011. Bekijk het origineel.