Recent werd de 400ste verjaardag gevierd van de oprichting van de Spaanse ambassade bij de Heilige Stoel. De ambassade van Spanje voor Vaticaanstad bevindt zich sinds 1657 in Palazzo di Spagna, aan Piazza di Spagna 57.
Omdat de ambassade vandaag nog altijd op dezelfde plaats is gevestigd, wordt ze beschouwd als de oudste permanente diplomatieke missie ter wereld. Het gebouw dateert uit de zeventiende eeuw, maar werd meermaals verbouwd. De huidige gevel dateert uit de negentiende eeuw.
In 1622 huurde de toenmalige Spaanse ambassadeur in Rome een klein stadspaleis van de familie Monaldeschi op Piazza della Trinità.
In 1647 kocht koning Filips IV van Spanje het gebouw om als Spaanse ambassade in Rome te dienen.
Na de korte Franse overheersing van Rome, waarbij het gebouw tijdelijk werd bezet door Napoleon, vond een ingrijpende renovatie van de gevel plaats door de Spaanse architect Antonio Celles.
Het gebouw kreeg in 1857 een nieuwe neoklassieke gevel, compleet met loggia, zodat paus Pius IX op 8 december 1857 van daaruit de Colonna dell’Immacolata, de zuil van het Dogma van de Onbevlekte Ontvangenis, die net vóór de ambassade staat, kon onthullen en zegenen.
In het Palazzo di Spagna verbleef ooit Diego Velázquez(1599-1660), de hofschilder van Filips IV en de grootste schilder van de Spaanse ‘Siglo de Oro’ of de Gouden Eeuw.
Tijdens zijn eerste bezoek in 1630, georganiseerd op aansturen van Rubens, schilderde hij er onder andere het beroemde doek ‘De smidse van Vulcanus’, vandaag te zien in het Museo Nacional del Prado in Madrid.
Van de talrijke werken die Velázquez hier tijdens zijn tweede verblijf schilderde, bevinden zich vandaag in Rome enkel nog zijn zelfportret in de pinacotheek van de Capitolijnse musea en het beroemde portret van paus Innocentius X in de galleria Doria Pamphili aan de Via del Corso.
Velázquez kreeg in Rome ook de mogelijkheid om naakten te schilderen, wat in Madrid ondenkbaar was. Slechts één ervan bleef bewaard, de peinzend starende ‘Venus met de spiegel’ uit 1648, nu te zien in de National Gallery in London en ook wel gekend als de Rokeby-Venus.
Het model ontmoette Velázquez op straat, vlak voor de deur van Palazzo di Spagna. Haar slanke, mooie lichaam zou één van de meest aanbedene worden in de hele kunstgeschiedenis en was wellicht het eerste naakt door een Spaans meester.
Een andere beroemde gast die ooit in het Palazzo di Spaga logeerde, was de avonturier Giacomo Casanova (1725-1798).
Hij verbleef en werkte in dit paleis gedurende enkele maanden als secretaris tot hij liefdesperikelen kreeg met een meisje dat aan de overkant van het plein woonde.
Wat hij precies met de vrouw heeft uitgespookt is niet duidelijk, maar kort nadien moest hij Rome onmiddellijk verlaten.
Het beroemde Piazza di Spagna ontleende zijn naam aan de Spaanse ambassade bij de Heilige Stoel, net als de nog beter bekende Spaanse Trappen, een monumentale trappenpartij die eigenlijk door de Fransen werd aangelegd. Dat heeft in het verleden bij de Fransen de nodige frustraties opgeleverd. We komen daar morgen nog even op terug.
Het terras bovenaan, waar nu de kerk Trinità dei Monti staat, de helling met de huidige trap en een deel van het huidige plein, heeft sinds de vijftiende eeuw, toen een Franse koning de grond kocht, altijd een link met Frankrijk gehad.
Maar de ernaast gelegen ruimte, tussen de Via dei Condotti (tegenover de trap), de Via del Corso en de Via delle Mercede (zuidelijk evenwijdig met de via dei Condotti) werd door de Spanjaarden als hun grondgebied beschouwd.
Daarom noemde men het linkerdeel van het plein (kant richting Piazza del Popolo) Piazza di Francia, en het smallere rechtergedeelte van het plein (zuidelijk, rechts van de trap) Piazza di Spagna.
Er bestond natuurlijk rivaliteit tussen Fransen en Spanjaarden, die toen de machtigste naties van Europa waren. Die tweestrijd uitte zich in Rome vooral in overdadige feesten.
Na de lange wedijver tussen Frankrijk en Spanje volgde de eeuw van de Britten. Tijdens de achttiende eeuw stond de hele wijk gekend als ‘il ghetto del’ Inglesi’.
Al waren voor de Romeinen alle buitenlanders zonder onderscheid Engelsen, en alle Engelsen ‘milordi, pelabili clienti’, vrij te vertalen als ‘lords, goede klanten om te plukken’. Pelare betekent zoveel als schillen, kaal knippen, kaal plukken,….
Reeds bij het begin van de zeventiende eeuw was het plein met zijn belendende straten maar toen nog zonder trap, hét toeristische hart van Rome.
De trap zelf dateert van 1723-1726 en verhoogde zo mogelijk nog meer de aantrekkingskracht van de omgeving.
Tijdens de daaropvolgende eeuwen is er nauwelijks een buitenlander van enige naam geweest die hier niet in de nabijheid gelogeerd heeft. Liszt, Wagner, Balzac, Gogol, Lamartine, Angelica Kauffmann, Hans Christiaan Andersen, het zijn slechts enkele namen van de velen die hier in de buurt hebben verbleven.
Ook vandaag nog oefenen het plein en de trappenpartij een onweerstaanbare aantrekkingskracht uit op bezoekers en toeristen.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 28 oktober 2022. Bekijk het origineel.