Vandaag opent in het Museum Plantin-Moretus in Antwerpen een tentoonstelling rond de Italiaanse koopman en schrijver Lodovico Guicciardini (1521-1589). De expo is te bezoeken tot 6 maart 2022.
In 2021 is het precies 500 jaar geleden dat Lodovico Guicciardini geboren werd. Deze bijzondere verjaardag laat het Museum Plantin-Moretus niet onopgemerkt voorbijgaan.
Guicciardini is een Italiaanse koopman die vanaf 1541 in het Antwerpse filiaal van het familiebedrijf werkte. Net als Christoffel Plantijn is Guicciardini een migrant die voor zijn werk naar de Nederlanden verhuist en in Antwerpen neerstrijkt. Hij zou tot zijn dood op 22 maart 1589 in Antwerpen blijven.
In 1552 beslist de koopman Lodovico Guicciardini dat het tijd is voor een nieuwe carrière. Hij wordt schrijver omdat hij denkt dat dat beter verdient dan zijn job als koopman. Hij krijgt gelijk.
In 1567 publiceert hij zijn Descrittione di tutti i Paesi Bassi. In dit opmerkelijke boek dat zou uitgroeien tot een ware bestseller, beschrijft hij de economie, staatkunde, taal, flora, fauna en volksaard van de welvarende Nederlanden.
Het boek wordt meer dan 60 keer uitgegeven, bij verschillende drukkers. Guicciardini brengt gedetailleerd verslag uit van het leven in de steden in de Nederlanden van die tijd.
Hij beschrijft en bekritiseert ook de verwoestende invloed van de Spaanse Oorlog op het welvarende land.
‘In deze beschrijving zal u zonder uw huis te verlaten en in korte tijd de grote schoonheid, macht en edelheid zien van de zo wonderbaarlijke Nederlanden’, noteert Lodovico Guicciardini.
Opvallend veel aandacht gaat naar zijn woonplaats Antwerpen. Over de inwoners zegt hij: ‘Zy zijn vervaren ende gheschikt om over al ter wereldt te handelen, ja oock de vrouwen persoonen (al en hebben zy noyt buytens landts geweest) connen drie oft vier, sommighe vijf, ses ende seven talen spreken: welck een gherieffelijck ende wonderlijck dinck is’.
De havenstad Antwerpen en Plantijns uitgeverij zijn in de zestiende eeuw een kruispunt van kennisuitwisseling. Het wekt dus niet echt verwondering dat Guicciardini zich in Antwerpen vestigt als koopman en in zijn boek het meeste aandacht aan het leven in Antwerpen besteedt.
Hier worden nieuwe producten en kennis omgevormd tot handelswaar. Plantijn drukt en verspreidt kennis wereldwijd. De uitgever publiceert meer dan de helft van alle wetenschappelijke boeken in de Zuidelijke Nederlanden.
De beschrijving van Guicciardini prikkelt en daagt uit. Ze roept spontaan beelden op van landschappen, dieren, mensen, kledij. We zien gekende afbeeldingen van boerenbruiloften, een hond tijdens de jacht, enz.
Bij de topstukken van de tentoonstelling hoort zeker het stadsplan van Bononiensis, een monumentale met de hand ingekleurde houtsnede van 120 cm hoog en 265 cm breed, en gedrukt op 20 bladen handgeschept papier.
Het is het enige nog bekende exemplaar van dit plan, en tevens de grootste en meest gedetailleerde plattegrond die we uit de zestiende eeuw kennen.
De kaart geeft een uniek zicht op de metropool Antwerpen op het hoogtepunt van haar economische macht in 1565.
Bononiensis (wellicht een Italiaan uit Bologna) maakte deze kaart in exact dezelfde periode als de Italiaan Guicciardini uit Firenze de stad Antwerpen beschrijft.
De ene gedetailleerd in woord, de andere in beeld. De kaart werd recent gerestaureerd en wordt op deze tentoonstelling voor het eerst opnieuw getoond.
Een soortgelijk Vlaams topstuk ontbreekt evenmin. De kaart van Vlaanderen van Gerard Mercator uit 1540 is het enige bewaarde exemplaar van Mercators verbazend nauwkeurige kaart van Vlaanderen.
Ze is samengesteld uit negen kopergravures en beslaat ruwweg een vierkante meter. De wandkaart is opgedragen aan keizer Karel V, graaf van Vlaanderen, ten tijde van Mercator.
De Vlaanderenkaart van Mercator kende veel navolging in andere atlassen. Uit de zestiende eeuw kennen we maar liefst vijftien kaarten die erop zijn gebaseerd.
Komt een Italiaan naar de Nederlanden
Van 3 december 2021 tot en met 6 maart 2022
Open van dinsdag tot en met zondag van 10 tot 17 uur.
Vrijdagmarkt 22, 2000 Antwerpen
tel. +32 (0)3 221 14 50
museum.plantin.moretus@antwerpen.be
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 3 december 2021. Bekijk het origineel.