Bij restauratiewerken in Milaan is een tot nog toe onbekend werk van de Italiaanse renaissanceschilder Titiaan (Tiziano) ontdekt. Over de echtheid bestaat geen enkele twijfel. Het werk “La Maddalena” (Maria Magdalena) werd tot dusver aan leerlingen van de kunstenaar toegeschreven, maar na grondige reiniging blijkt het doek van Titiaan zelf te zijn. Op het schilderij is klaar en duidelijk de signatuur “Titianus fecit” (Titiaan heeft dit gemaakt) te zien. Bovendien werd tijdens de werkzaamheden ook een alabastervaas op het schilderij ontdekt, die eerder niet te zien was. Dat motief keert bij Titiaan steeds terug.
Het doek van 96 op 74 centimeter wordt sinds 1618 in de zalen van de Biblioteca Ambrosiana in Milaan bewaard. De prefect van de beroemde bibliotheek spreekt van een zeer belangrijke ontdekking. De Galleria Borghese in Rome presenteert in 2011 een tentoonstelling van Tiziano’s meesterwerken. Misschien krijgen we deze recente ontdekking daar wel in volle glorie te zien.
Titiaan (circa 1487 – 1576) heette eigenlijk Tiziano Vecelli of Vecellio en werd geboren in Pieve di Cadore, een dorpje in de Dolomieten zo’n 190 km ten noorden van Venetië. Vermoedelijk was hij eerst leerling van Gentile Bellini en later van diens broer Giovanni, maar hij lijkt ook sterk beïnvloed door Giorgione, hoewel deze niet formeel zijn leermeester was. Er is controverse over welke werken precies aan Giorgione toegeschreven moeten worden, wat ondermeer komt doordat, toen hij in 1510 aan de pest overleed, sommige van zijn werken vermoedelijk werden afgemaakt door anderen, onder wie Titiaan. Daarom is het onduidelijk of Giorgione dan wel Titiaan als de grote vernieuwer van de vroege 16de eeuw moet worden beschouwd.
Omstreeks 1508 brachten Giorgione en Titiaan vermoedelijk fresco’s aan op de gevel van het Fondaco dei Tedeschi in Venetië, waarbij de destijds bekendere Giorgione de prominente kanaalzijde voor zijn rekening nam. De fresco’s zijn grotendeels verloren gegaan als gevolg van het zeeklimaat van de stad. In 1511 produceerde Titiaan fresco’s in de Scuola del Santo in Padua en vanaf ongeveer 1515 maakte hij werk in opdracht van de familie d’Este uit Ferrara.
Na Giorgiones dood en het vertrek naar Rome van Sebastiano del Piombo in 1511, was de hoogbejaarde Giovanni Bellini Titiaans voornaamste concurrent. Toen deze in 1516 overleed, werd Titiaan in zijn plaats de officiële schilder van de Republiek Venetië, een functie die hij al eerder had geprobeerd over te nemen. Het grootste deel van het werk dat Titiaan maakte voor de Venetiaanse overheid, is helaas verloren gegaan tijdens de brand in het Dogenpaleis in 1577. In datzelfde jaar begon hij aan een van zijn beroemdste werken, de gigantische Tenhemelopneming van Maria in de Basilica di Santa Maria Glorioso dei Frari in Venetië (690 bij 360 cm, 1516-1518). In 1532 kwam hij in contact met Keizer Karel V, die Titiaan in de adelstand verhief en tot hofschilder benoemde voor diens kopie van zijn portret van de hand van Jakob Seisenegger. In de jaren 1530 werkte hij ook voor het hof in Urbino, waar hij onder meer La Bella (circa 1536) en het naakt Venus van Urbino (circa 1538) maakte.
In 1545-46 bezocht Titiaan Rome, wat hem inspireerde tot mythologisch werk als Danaë. Ook maakte hij er een portret van paus Paulus III en leden van diens familie. In de periode 1548-1551 bezocht hij het keizerlijk hof in Augsburg, waar hij portretten maakte. Lucas Cranach de Oude zou er een portret van Titiaan geschilderd hebben, maar dit is eveneens verloren gegaan. Toen Karel V in 1555 troonsafstand deed, ging Titiaan werken voor Filips II van Spanje, voor wie hij vooral mythologisch, erotisch getint werk maakte als Danaë en Diana en Callisto. Onder zijn vele assistenten waren zijn zoon Orazio en Palma Giovane. De laatste beschreef Titiaan als een perfectionist, die vaak een schilderij maandenlang niet aanraakte, waarna hij het opnieuw zeer kritisch bekeek en dingen die hem niet aanstonden zorgvuldig verbeterde. Titiaan ligt begraven in een grafmonument in de Basilica di Santa Maria Glorioso dei Frari in Venetië.
www.elrelojdesol.com/zoomable-paintings/titian
www.elrelojdesol.com/titian/gallery
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 2 juli 2008. Bekijk het origineel.