In de Scuderie del Quirinale in Rome is opnieuw een fraaie en leerrijke tentoonstelling begonnen. ‘Roma. La Pittura di un Impero’ toont via de allermooiste afbeeldingen, fresco’s, mozaïeken en schilderingen uit de oudheid, een overzicht van de Romeinse geschiedenis, vanaf de 1ste eeuw v. Chr. tot de 5de eeuw na Chr. Die periode van koloniale expansie vormde tevens de ideale voedingsbodem voor allerlei culturele en esthetische ontwikkelingen, zodanig zelfs dat de kunst van het keizerlijke Rome kan woden beschouwd als een bron van inspiratie voor de latere westerse schilder- en portretkunst. De Romeinse fragmenten onthullen aspecten van de collectieve verbeelding maar tonen ook talrijke details die zorgen voor een beter begrip van de Romeinse samenleving. De tentoonstelling is nog te bekijken tot 17 januari 2010 aan de Via XXIV Maggio 16.
De Scuderie del Quirinale geeft reeds tien jaar regelmatig onderdak aan de meest uiteenlopende tentoonstellingen, die één constante hebben: topkwaliteit. Met de actuele expo is dat niet anders. Meer dan honderd topstukken, waaronder fresco’s, friezen, schilderingen op hout en glas, mozaïekfragmenten) werden voor het eerst samengebracht. Veel kunstwerken zijn uitgeleend door het Nationaal Archeologisch Museum van Napels – de bron bij uitstek voor dit soort materiaal – of afkomstig van Pompeii en de voormalige antieke steden rond de Vesuvius. Andere topstukken komen ondermeer uit het Louvre, het British Museum, het Pushkin museum in Moskou, de archeologische musea van Zürich, Frankfurt, Monaco, München, diverse musea in Rome en Vaticaanstad. Allemaal bekende en druk bezochte musea, waar de impact van dergelijke werken soms echter verloren gaat in de overvloed. De waarde van de tentoonstelling in de Scuderie del Quirinale ligt dan ook in de manier waarop de talrijke prachtige en beroemde kunstwerken te zien zijn en geïnterpreteerd kunnen worden.
Van landschap tot stilleven, het stadium van ontwerp tot populair schilderij, mythes die opnieuw worden geïnterpreteerd in overeenstemming met de Romeinse traditie, de tentoonstelling toont alle thema’s en mogelijkheden van antieke schilderkunst door middel van grote fresco’s, verfijnde portretten op hout, decoratie en friezen. De kunstvoorwerpen zijn afkomstig van zowel grote Romeinse villa’s als van gewone huizen of winkels. De getoonde stukken zijn verdeeld in verschillende secties, op basis van thema en chronologie, zodat de evolutie in elegantie en verfijning gaandeweg merkbaar is en ook de invloed op toekomstige meesterschilders zoals Raphaël duidelijk wordt. De expo maakt zelfs duidelijk hoe de schilderingen uit de oudheid werden vervaardigd, hoe de gesmolten was en kleuren werden samengesteld en aangebracht op hout, linnen of glas.
Op de eerste verdieping zien we grote muren, met decoraties van de kolommen, pilasters en kariatiden. Opmerkelijk ook zijn de fantastische decoraties uit de Villa Boscotrecase, vlakbij Pompeii. Op de tweede verdieping wordt gedetailleerd ingegaan op de optische aspecten, de mythologische taferelen, landschappen, stillevens en scènes uit het dagelijks leven. Een andere sectie is gewijd aan de portretkunst: je maakt kennis met het zeer hoge niveau dat de Romeinen bereikten. De melancholische en expressieve gezichten op hout of linnen, zullen weinigen onberoerd laten.
De schilderkunst van de grote Griekse meesters, zoals Polygnotus, Parras, Zeuxis, Apelles, die een zodanig hoog niveau bereikten dat er in de Romeinse oudheid al een fortuin voor hun werken werd betaald, mag dan wel verloren gegaan zijn (zelfs van de meest beroemde Romeinse schilders resten nog slechts vluchtige sporen, zoals Studius (of Ludius), een deskundige in het schilderen van landschappen, en Fabullus (of Famulus), auteur van de picturale decoratie van de Domus Aurea van Nero), toch hebben we uit de rijke Romeinse documentatie een vrij precies overzicht van de evolutie van de schilderkunst uit Griekenland naar Rome. Kleur in alle nuances, kleuren in combinatie met licht, de relatie tussen menselijke figuren en landschappen, schildertechnieken die als puur grafisch en zeer gedetailleerd kunnen omschreven worden maar dan weer eerder modern of ‘impressionistisch’ aandoen, het was er allemaal. Veel werd ook duidelijk dankzij de ontdekkingen in Pompei, Ercolano, Stabia, Rome zelf, en Egypte.
De achtergronden van de wanden van de luxueuze Romeinse huizen waren vaak monochroom, met een voorkeur voor wit, geel, blauw, zwart en rood. De oude wereld was een wereld in kleur. Heldere kleuren bevonden zich op de muren van huizen, de gevels van de graven, in de tempels en openbare gebouwen, op triomfbogen en -zuilen, zelfs op standbeelden in marmer of brons. De wereld in kalksteen en wit, glanzend marmer zoals we die vandaag in de overblijvende gebouwen, monumenten en ruïnes zien, heeft in de oudheid nooit bestaan. De decoratie in de Romeinse huizen vertegenwoordigde een droomwereld. Iedere Romein probeerde, op zijn niveau, volgens zijn rijkdom, de ideale wereld te benaderen. Fantastische landschappen, stillevens met de voorkeur voor beelden van voedsel, rijkgevulde banketten, scènes van mythologische figuren, vaak zwevend in de lucht. Er werd een onwerkelijke omgeving gecreëerd, die gasten en bezoekers moest overbluffen. De Romeinse kunstenaars overtuigen vandaag nog altijd.
Zoals steeds in Rome is er ook van deze tentoonstelling weer een prachtige catalogus beschikbaar. In totaal 336 pagina’s, 213 kleurenfoto’s, 73 zwart-wit beelden. Formaat: 24 x 28 cm.
Je vindt het boek in de meeste Romeinse boekenwinkels, maar daar betaal je er 60 euro voor.
In de bookshop van de tentoonstelling (vrij toegankelijk) kan je het kopen voor 38 euro.
Roma. La pittura di un Impero
Nog tot 17 januari 2010
Scuderie del Quirinale
Via XXIV Maggio 16, Rome
Van zondag tot donderdag: open van 10 tot 20 u.
Van vrijdag tot zaterdag: open van 10 tot 22.30 u.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 19 oktober 2009. Bekijk het origineel.