Vorige week begon in het Complesso del Vittoriano (Piazza Venezia) de tentoonstelling Antica Cartografia d’Italia, waarbij een schitterende reeks oude Italiaanse kaarten wordt getoond uit de periode van de 15de tot de 20ste eeuw. Het is interessant om tijdens je wandeling doorheen de tentoonstelling de grenzen van de regio’s te zien wijzigen of te zien groeien tot ongeveer het Italixeb zoals we dat vandaag kennen. De expo bevat ook heel wat kaarten uit het Risorgimento en een gedeelte van de tentoonstelling bevat uitsluitend satirische kaarten, een grappige verzameling die de draak steekt met de politieke spanningen in Europa. De tentoonstelling is te bezoeken tot 4 maart 2012.
Onder de tentoongestelde werken bevindt zich ook een exemplaar van de Tabula Peutingeriana of Peutinger kaart, een kopie van een Romeinse wereldkaart uit de 4de eeuw. Het werk bestaat uit 12 platen met een totale lengte van ongeveer 8 meter. Op de kaart staat de Romeinse wereld van Britannia tot India in een wat eigenaardig gerekte vorm afgebeeld. Het is het belangrijkste document van die aard dat uit de oudheid bewaard is gebleven, zij het dus als kopie.
De oudste bekende kopie van deze kaart dateert uit de 13de eeuw, die wordt nu bewaard in de Oostenrijkse Nationale Bibliotheek in Wenen. Het is deze kopie die de naam gaf aan de kaart. Vervaardigd door een monnik uit Colmar, werd de kaart in een bibliotheek in Zuid-Duitsland ontdekt door Conrad Celtis, die het document in 1507 naliet aan de humanist Konrad Peutinger uit Augsburg. Na de dood van Konrad Peutinger kreeg de cartograaf Abraham Ortelius de vraag om de kaart in druk uit te geven. Hij stierf echter vooraleer hij klaar was met dat werk, maar een half jaar later had Jan Moretus de klus geklaard, en begin 1599 drukte de uitgeverij Plantijn uit Antwerpen er 250 exemplaren van, op halve grootte en verdeeld over 8 drukplaten.
Later volgden nog verschillende uitgaven met dezelfde, maar ook met nieuwe drukplaten. Dit noemt men interpretaties, omdat steeds opnieuw het oorspronkelijke handschrift gelezen en verklaard moest worden. Tegenwoordig werkt men enkel nog met fotografische duplicaten, zodat de kwetsbare originele kaart niet meer geraadpleegd hoeft te worden. Evengoed is het niet zo gemakkelijk de vermelde Romeinse namen aan hedendaagse steden te koppelen, wat nog steeds aanleiding geeft tot nieuwe interpretaties.
In 1616 gaf ook cartograaf Petrus Bertius zijn versie van de Tabula Peutingeriana uit in zijn werk Commentariorum Rerum Germanicarum. Dit werk, zowel kaarten als beschrijvingen, zijn online te raadplegen op de website van de Universiteit van Mannheim. De kopie die tegenwoordig het meest wordt gebruikt is de facsimile van Konrad Miller uit 1887. Miller produceerde een volledige kopie in kleur op twee derde van het originele formaat. Hij heeft daarbij van het ontbrekende eerste blad een hypothetische reconstructie gemaakt, waardoor ook Spanje, Portugal en Engeland weer op de kaart staan. De volledige kopie van Miller is online te raadplegen op de website Bibliotheca Augustana.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 7 februari 2012. Bekijk het origineel.