Een zeer gedetailleerde kaart van het wegennet van het West-Romeinse Rijk online zetten voor alle geïnteresseerden. Dat is het baanbrekende project van de Spaanse onderzoeker Pau de Soto. Viator-e moet een dynamische kaart worden die permanent kan worden aangevuld met nieuwe onderzoeksresultaten, ontdekkingen en werk van andere wetenschappers.
Het Rome uit de oudheid was op vele gebieden een vooruitstrevende beschaving. In Spanje is de erfenis van de Romeinen na twintig eeuwen nog altijd zichtbaar door de aanwezigheid van antieke aquaducten en rioleringstelsels en het uitgebreide netwerk van wegen.
Volgens berekeningen van experts omvatte het Romeinse wegennetwerk in de hoogdagen van het imperium meer dan 300.000 km. De Romeinen bouwden hoofdwegen die de grote steden van het Rijk met elkaar verbonden en die fungeerden als transportnetwerken.
De snelheid waarmee de Romeinen goederen en legioenen konden verplaatsen in hun enorme gebied was één van hun grote troeven. Heel wat van die routes maken nog steeds deel uit van de hedendaagse wegeninfrastructuur.
Er werden ook secundaire wegen aangelegd om kleinere nederzettingen met elkaar te verbinden en zelfs sporadische en tijdelijke wegen die door de legioenen zelf werden gerealiseerd tijdens een militaire campagne en die vervolgens werden verlaten.
Inwoners van toen beschikten echter niet over Google Maps of routeplanners zoals ViaMichelin om hun verplaatsingen te organiseren. Ook hadden ze, op enkele uitzonderingen na, doorgaans geen nauwkeurige wegenkaarten om hun weg makkelijker te vinden.
Pau de Soto Cañamares van het Catalaanse Instituut voor Klassieke Archeologie heeft nu met financiële steun van het Spaanse ministerie van Wetenschap, Innovatie en Universiteiten een gedetailleerde wegenkaart van het West-Romeinse Rijk gemaakt.
Viator-e is opgevat als een platform dat alle kennis over Romeinse wegen wil bundelen. Wie een Romeinse weg, waar dan ook, heeft bestudeerd en zijn of haar gegevens met Viator-e wil delen mag Pau de Soto persoonlijk contacteren.
Zijn gegevens vind je onderaan dit artikel. Je bijdrage aan Viator-e wordt naar behoren geïdentificeerd en gecrediteerd.
We stelden wel vast dat de kaart die nu al online staat, niet in alle webbrowsers zichtbaar wordt zoals het hoort. Daar moet zeker nog aan gewerkt worden. De beste resultaten kregen we in Mozilla Firefox, de Chrome-browser toonde de kaart voorlopig nog niet correct.
Viator-e is een project in beweging en moet vanaf nu elke dag evolueren en groeien. De weerspiegeling van al het werk achter de schermen is te zien op de de Viator-e website.
Wetenschappers, archeologen, hobbyisten of andere gebruikers die ergens een fout ontdekken of suggesties voor een verbetering hebben, mogen eveneens contact opnemen met Pau de Soto.
Archeologische onderzoeken over Romeinse wegen zijn altijd gericht op lokale of regionale gebieden. Archeologen bestuderen een rijweg of een lokaal netwerk tot in detail, maar wanneer je zoekt naar informatie over een groot gebied, bestaat deze niet of is ze onvolledig. Er is dus geen bron met alle wegen van het Romeinse Rijk met nauwkeurige lay-outs.
“Ik wilde een wetenschappelijk correcte kaart maken zodat onderzoekers en andere geînteresseerden deze kunnen raadplegen, downloaden en vooral kunnen hergebruiken in hun eigen projecten”, vertelde De Soto in een interview met de Spaanse digitale krant El Español.
Op de nieuwe kaart die binnenkort online wordt gezet zijn alle bekende wegen die de Romeinen van Germanië naar het Iberisch Schiereiland door Noord-Afrika en Groot-Brittannië liepen gedocumenteerd en gedigitaliseerd.
Ook werd de structuur van het transportnetwerk geanalyseerd om de impact ervan op de politieke en economische evolutie van elk gebied te controleren en om de mobiliteit en distributie van verschillende producten, zoals munten, keramiek of amforen, te begrijpen.
Viator-e, een initiatief dat in november vorig jaar werd gelanceerd, bevindt zich nog in de eerste fase en de website is nog niet helemaal klaar. Pau de Soto heeft dankzij zijn eerdere werk de basis van de Hispania-wegen reeds voltooid.
Daardoor krijg je alvast een aardig idee krijgt wat de man wil bereiken. De archeoloog wil alvast de 34 drukste routes van het Romeinse Rijk snel online krijgen.
Gaandeweg heeft hij meer dan 1.000 secties en ongeveer 40.000 kilometer aan wegen gedigitaliseerd, zowel hoofd- als secundaire wegen. De kaart geeft informatie over elk segment, zoals wanneer de weg werd aangelegd en tot wanneer de route in gebruik was.
Naast het creëren van een complete kaart van het communicatie- en wegennetwerk van het West-Romeinse Rijk, zal het met De Soto’s project in de toekomst ook mogelijk zijn om de hoeveelheid transportgoederen van het ene punt naar het andere te reconstrueren.
Het project van Pau de Soto wil niet alleen de monumentale puzzel van de wegen van het Romeinse Rijk reconstrueren, maar heeft ook de ambitie om een soort Google Maps te worden om de mobiliteit en distributie van producten in het uitgebreide Romeinse Rijk te kunnen berekenen en te begrijpen.
Uitbreidend onderzoek kan het mogelijk maken dat je de specifieke kostprijs van een transport of een verplaatsing op een bepaalde route kan berekenen, maar de Spaanse onderzoeker wil in de eerste plaats vooral de mobiliteitspatronen en de goederendistributie in kaart brengen.
Vanuit Hispalis, het huidige Sevilla, was het bijvoorbeeld veel waarschijnlijker dat er handel werd gedreven met andere schiereilandkustgebieden en provincies die producten over zee vervoerden dan met het binnenland. Dat blijkt ook uit archeologische vondsten.
Maar in Complutum (het huidige Alcalá de Henares nabij Madrid) gebeurde het tegenovergestelde: handel met de periferie was vanuit dit municipium veel duurder omdat de afstand die door karren moest worden afgelegd toenam.
De naam Spanje (España) is rechtstreeks afgeleid van Hispania. Dat was de naam die de Romeinen gaven aan het Iberisch Schiereiland dat ze op Carthago veroverd hadden in 206 v. Chr. na de Slag bij Ilipa tijdens de Tweede Punische Oorlog.
De Romeinse verovering van het gebied werd voltooid in 19 v. Chr., na de Cantabrische Oorlogen, tijdens de regeerperiode van keizer Augustus. Hispania omvatte het huidige Portugal, Spanje, Andorra, Gibraltar en een klein deel van Zuid-Frankrijk.
Pau de Soto
Institut Català d’Arqueologia Clàssica
Plaça Rovellat s / n (43003) Tarragona (Spanje)
Tel. +34 977 24 91 33
E-mail: pdesoto@icac.cat of paudsoto@gmail.com
www.icac.cat
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 20 juli 2020. Bekijk het origineel.