Morgen, 4 juli, brengen de Italiaanse Posterijen een postzegel (0,65 euro) uit ter ere van de tweehonderdste geboortedag van de bekende vrijheidsstrijder Giuseppe Garibaldi, ook wel de ‘Held van twee werelden’ genaamd, omdat hij zowel in Europa als Latijns-Amerika heeft gevochten. Garibaldi zorgde voor de Italiaanse eenmaking en riep Rome uit tot de hoofdstad van Italië. Op de Piazza Garibaldi, op de Gianicolo-heuvel in Rome, staat een indrukwekkend ruiterstandbeeld van deze man. Het beeld dateert uit 1895 en is van kunstenaar Emilio Gallori.
Een beetje verder staat het ruiterstandbeeld van Garibaldi’s (gesneuvelde) Braziliaanse vrouw, Anita. Zij ligt begraven onder het monument. Het beeld, waar ze op de ene arm haar kind draagt en met de andere hand een pistool vasthoudt, is gemaakt door de Siciliaanse beeldhouwer Mario Rutelli, dezelfde die ondermeer de beelden van de prachtige Najadenfontein op de Piazza della Repubblica heeft vervaardigd. Leuk detail: Francesco, de kleinzoon van deze Mario Rutelli, zou later burgemeester van Rome worden en is vandaag minister van cultuur in de regering-Prodi.
Maar we hadden het over Garibaldi. De toekomstige nationalistische strijder in de Italiaanse eenwording (het Risorgimento) werd geboren in Nice op 4 juli 1807. Op die verjaardag, 200 jaar later, zal dus ook de voormelde postzegel worden uitgebracht. Garibaldi wordt door de Italianen beschouwd als een nationale held. Als officier van de Piëmontese marine sloot Garibaldi zich in 1833 aan bij Giovine Italia (Jong Italië). Een jaar later organiseerde deze groep onder leiding van Giuseppe Mazzini een opstand in Genua. Garibaldi deserteerde om erbij te kunnen zijn, maar de opstand mislukte en hij werd ter dood veroordeeld. Giuseppe vluchtte naar Zuid-Amerika waar hij onder meer actief was als kaperskapitein in Brazilië en als generaal in het Uruguayaanse leger. In Zuid-Amerika leerde hij ook zijn vrouw Anita kennen.
Na de revolutie van 1848 keerde Garibaldi naar zijn geboortegrond terug, om de strijd tegen Oostenrijk te leiden. Hij was de guerrillaoorlog die hij bij het Lago Maggiore moest voeren amper begonnen, of Piëmonte staakte de strijd. Garibaldi negeerde het bestand en zette op eigen houtje de oorlog verder. Zijn legertje werd verdreven en hij sloeg weer op de vlucht. Voor de tweede maal was hij persona non grata in Piëmonte. Een jaar later, in 1849, raakte Garibaldi betrokken bij de opstand in Rome. Men had de paus verjaagd en de Romeinse Republiek (1849) uitgeroepen. Franse troepen onder leiding van Louis Napoleon, de latere keizer Napoleon III, zorgden er echter voor dat de republikeinen zich snel gewonnen moesten geven en de paus zijn plek weer kon innemen. Garibaldi werd in ballingschap naar de Verenigde Staten gestuurd, waarna hij zich van 1852 tot 1860 op het eiland Caprera bij Sardinië schuil hield.
Vanaf 1860 streed Garibaldi met zijn duizend ‘Roodhemden’ (I Mille) voor de vrijheid van Italië. Hij veroverde Sicilië, stak een jaar later over naar Calabrië en bracht met de verovering van Napels het Koninkrijk der Beide Siciliën ten val. Garibaldi droeg de macht over aan Victor Emanuel, die daarmee de eerste koning van Italië werd. Op de Pauselijke Staten en Venetië na was heel Italië nu één. In 1866 werd Venetië veroverd en pas in 1870 werd Rome op de Fransen veroverd, waardoor het Italië zoals wij dat vandaag kennen ontstond. Giuseppe Garibaldi bracht het uiteindelijk tot parlementslid en overleed op 2 juni 1882 op zijn geliefde Caprera, een klein eilandje voor de kust van Sardinië. Zijn woonhuis is nu een museum en het eiland zelf is in zijn geheel een nationaal monument. Caprera is met de La Maddalena-archipel verbonden door een 600 meter lange brug. Caprera was dit jaar de startplaats van de 90ste Ronde van Italië.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 3 juli 2007 op het Romenieuws-archief.