Nijmegen is de belangrijkste Romeinse plaats van Nederland. Hier lag de eerste en grootste stad van Nederland, Ulpia Noviomagus. Van 70-105 na Chr. lag in Nijmegen-Oost ook een compleet legioen, het Tiende Legioen Gemina. Dat bestond uit zo’n 5.000 soldaten. Om de legioenplaats lag een kampdorp met ambachtslieden en handelaars. De waterbehoefte van de legionairs was enorm: niet alleen voor drinkwater, maar ook voor de bereiding van eten en drinken, het spoelen van de latrines, drinken voor paarden en muilezels, water voor de bewoners van het kampdorp en voor de badgebouwen. Bij elkaar wordt de waterbehoefte geschat op zowat 1 tot 4 miljoen liter per dag. Binnen de legerplaats sloegen de legionairs een diepe put, maar dat leverde niet genoeg water. Daarom legden ze een waterleiding (aquaduct) aan vanaf enkele bronnen in Berg en Dal. De waterleiding bestond uit een houten goot, waarvan niets is overgebleven. Wel zijn nog altijd resten van dammen zichtbaar waarmee dalen werden overbrugd, en dalen die door heuvels zijn uitgegraven.
Ten oosten van Nijmegen ligt het lieflijke dorp Berg en Dal, in de gemeente Groesbeek. Berg en Dal ligt in een wondermooie omgeving met on-Nederlandse hoogteverschillen. De Romeinen hebben gretig gebruik gemaakt van dit landschap: hier boorden ze naar water voor hun legerkampen en bouwden een aquaduct om dat water met grote precisie naar Nijmegen te leiden. Deze waterleiding bestond uit een houten goot. Die goot liep onder andere door drie gegraven dalen (Kerstendal, Louisedal en Mariënbosch) en over drie dammen (Swartendijk, Cortendijk en Broerdijk). Van de houten goot is niets teruggevonden, maar de dalen en dammen liggen nog altijd verscholen in het landschap, als indrukwekkend erfgoed van Romeinse ingenieurskunst. Samen vormen ze het grootste Romeinse monument van Nederland.
De Aquaductroute is ongeveer zeven kilometer lang en voert zo dicht mogelijk langs alle zichtbare resten van het aquaduct, bijna letterlijk van bron tot kraan. Alleen de Cortendijk ligt niet op de vaste route, deze is niet vanuit de openbare weg te zien. Ook is de route bewegwijzerd en voorzien van bordjes met links naar de website www.aquaductgroesbeek.nl. De route loopt niet ‘rond’, het is daarom raadzaam om gebruik te maken van het openbaar vervoer. Voor meer praktische informatie kun je kijken op de website van het Aquaduct. Op een aantal punten kun je met eigen ogen de indrukwekkende resten van het aquaduct zien en ervaren.
Langs de route zijn twaalf punten opgenomen waar iets bijzonders is te zien en te vertellen over het aquaduct. Om het landschap niet vol te hoeven zetten met storende en kwetsbare informatiepanelen, is gekozen voor kleine bordjes met QR-codes. Deze ‘Quick Response’-codes zijn met de meeste smartphones eenvoudig te scannen en leiden je naar de betreffende pagina’s op de website. Door het gebruik van het routeboekje of de QR-codes kom je meer te weten over dit bijzondere en zeldzame Romeinse erfgoed. Tevens zijn er gratis app’s voor iPad en iPhone beschikbaar, deze zijn samen met nog wat andere digitale snufjes hier te downloaden. Voor wie geen gebruik maakt van een smartphone, is een routeboekje gemaakt. Deze is verkrijgbaar op verschillende plaatsen, o.a. de VVV Nijmegen en Museum Het Valkhof.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 2 mei 2013. Bekijk het origineel.