Stilaan raken de eerste evenementen bekend die de aanloop vormen naar het historische herdenkingsjaar van de 2000ste verjaardag van de dood van keizer Augustus in 2014. Dat wordt hoe dan ook een memorabel jaar in Rome, maar in afwachting wordt er nu al op diverse plaatsen in de stad hard gewerkt aan allerlei initiatieven. Zo zullen volgend voorjaar, na drie jaar restauraties en opgravingen, de resten van de Basilica Iulia op het Forum Romanum weer volledig zichtbaar zijn voor het publiek. De heropening van die site, vermoedelijk in februari of maart 2013, zal worden gekoppeld aan de figuur van keizer Augustus, de man die het gebouw van zijn voorganger destijds voltooide.
De Basilica Iulia werd in 55 v. Chr. gebouwd op de resten van de Basilica Sempronia, die reeds in 169 v. Chr. was neergezet, maar verwoest was door een brand. Julius Caesar gaf de opdracht om de Basilica te herbouwen maar hoewel ze zijn naam draagt heeft hij de voltooiing ervan niet meer meegemaakt. Dat gebeurde door zijn opvolger Augustus, die de bouwwerken echter reeds in 12 n. Chr. gedeeltelijk moest herbeginnen wegens weer een nieuwe brand. Ook tijdens de regeerperiode van keizer Diocletianus moest het gebouw na een brand worden hersteld, maar na de derde verwoesting, ditmaal door de Germaanse leider Alarik I in 410 werd de Basilica Iulia nooit meer hersteld.
De Basilica Iulia heeft meer dan één functie gehad maar deed vooral dienst als gerechtshof. Het Romeinse volk kon hier processen bijwonen. Doordat het centrale schip waarschijnlijk met houten schotten of gordijnen in vieren was gedeeld, was het mogelijk om meerdere zaken tegelijkertijd te volgen. Daarnaast waren er in de basilica verschillende administratieve kantoren gevestigd. Hoewel er weinig is overgebleven van het gebouw, heeft dit toch als voorbeeld gediend voor veel kerken, zoals de Sint-Pietersbasiliek. Het gebouw had een enorme omvang en was groter dan de Basilica Aemilia.
Voor de huidige restauratie, die begon in 2010, werd een bedrag van 850.000 euro uitgetrokken. De werken zijn nu vrijwel afgerond zodat de overblijfselen van de Basilica Iulia dit voorjaar opnieuw toegankelijk kunnen worden gemaakt voor het publiek. Het werk is echter slechts een eerste fase van het ambitieuze project om het hele gebied ten noordwesten van het Forum Romanum, voor het eerst sinds eeuwen, zoveel mogelijk te herstellen en toegankelijk te maken, ondermeer door de oorspronkelijke oude paden te heropenen, waaronder de Vicus Tuscus en de Clivus Capitolinus (foto’s hieronder).
Het idee is om het Forum Romanum opnieuw volledig te verbinden met de voet van de Capitolijnse heuvel, waardoor ook de Vicus Iugarius bij het project kan betrokken worden. Deze straat begon tussen de Tempel van Saturnus en de Basilica Iulia op het Forum Romanum en liep langs de oostelijke helling van de Capitolijnse heuvel naar de Porta Carmentalis bij het Forum Boarium. Hier sloot de Vicus Iugarius aan op de oude Via Salaria en de Via Flaminia, de belangrijkste handelsroute naar het noorden. Van de Vicus Iugarius rest enkel het antieke stenen plaveisel op het Forum Romanum.
De opgravingen op het terrein van de Basilica Iulia gingen vrij diep. Het gebouw beschikte over een bassinvormige kelderruimte van zowat negen meter. Het gebouw zelf moet adembenemend geweest zijn en nam een oppervlakte in van meer dan 100 m op ongeveer 50 m. De muren in de diverse kamers bestonden uit blokken travertijn en tufsteen en waren meer dan 15 m hoog. Er zijn nu ook resten ontdekt van de grote bogen met gepleisterd stucwerk, die het gebouw omspanden.
Er is ook een stuk van de oorspronkelijke vloer blootgelegd, bestaande uit geometrische stukken pavonazzetto marmer, een steensoort afkomstig uit Klein-Azixeb en die in de Romeinse oudheid erg populair was. De vloer is gerestaureerd, evenals een gedeelte van het ondergrondse rioleringsstelsel dat vermoedelijk nog dateert uit de tijd van de Basilica Sempronia, het vorige gebouw dat hier stond. Op de resten hiervan bouwde Julius Caesar de nieuwe basilica.
Bij de Romeinen was een basilica de overdekte ruimte die aansloot bij het Forum en het publiek dekking gaf tegen zon zowel als regen, qua functie te vergelijken met die van de Griekse stoa. In de meest voorkomende vorm bestond de basilica uit een rechthoekige zaal, door zuilenrijen verdeeld in drie of meer schepen, waarvan het middelste boven de andere uitstak. De ingang bevond zich meestal aan de lange zijde, aan de kant van het Forum.
Ten behoeve van de rechtspraak werd er dikwijls een absis of rechthoekige uitbouw aan toegevoegd. In Rome bouwde men tijdens de Republiek, tussen 184 en 170 v. Chr., drie basilica’s aan het Forum Romanum, in 113 een vijfschepige aan het Forum Trajanum, in 120 eentje bij het Pantheon en ten slotte, omstreeks 310, nog een aan het Forum Romanum, door keizer Maxentius begonnen en door Constantijn voltooid.
Zowel in Italixeb als in de provincie had vrijwel elke Romeinse stad haar basilica. De oudste was die in Pompei, eind 2de eeuw v. Chr. gebouwd, nog vóór de romanisering van de stad. Ook waren er basilica’s die dienst deden als officixeble audixebntiezalen, bijvoorbeeld in het paleis van de Flavische keizers op de Palatijnse heuvel en, eveneens te Rome, in de woning van Junius Bassus, consul in 331. Andere werden gebruikt door godsdienstige sekten, zoals misschien de Basilica Sotterranea bij de Porta Maggiore (ook wel voor een graftombe gehouden) uit ca. 25 v. Chr. en zeker de Basilica Hilariana uit ca. 150 v. Chr., voor de dienst van Cybele en Attis, beide te Rome.
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 25 oktober 2012. Bekijk het origineel.