Twee Braziliaanse artsen zijn er zeker van dat ze in de schilderijen op het plafond van de Sixtijnse Kapel in Vaticaanstad een “geheime les in menselijke anatomie” van Michelangelo hebben ontdekt. Het is niet de eerste keer dat er in oude kunstwerken allerlei verborgen zaken worden ontdekt, meer zelfs: tegenwoordig lijkt dat echt in de mode. Maar voor dit geval geldt alleszins: als het niet waar is, dan is het in ieder geval toch leuk gevonden!
De kleurrijke fresco’s in de beroemde kapel waar onlangs het conclaaf plaatsvond, zijn bijna 500 jaar oud en behoren volgens velen tot de grootste kunstwerken ter wereld, Ze verbeelden onder meer bijbelse scènes als de Schepping van Adam, het bekende tafereel waarin God zich uitstrekt om Adams vinger aan te raken. De Braziliaanse dokters Gilson Barreto en Marcelo de Oliveira zijn ervan overtuigd dat Michelangelo zijn kennis over interne anatomie in 34 van de 38 panelen heeft geëtaleerd. Volgens hen is bijvoorbeeld een boomstam niet altijd louter een boomstam, maar soms tevens een menselijke luchtpijp. Op een heleboel andere plaatsen ontdekten ze naar eigen zeggen afbeeldingen die zonder meer identificeerbaar zijn als een long, een hart, enz. Barreto denkt dat dit nooit eerder gezien is omdat in de eerste plaats heel weinig mensen voldoende anatomische kennis hebben om dit soort afbeeldingen te herkennen. “Ik wel, want het is mijn beroep”, aldus de chirurg in de Braziliaanse stad Campinas.
Toch zijn Barreto en zijn vriend Oliveira niet de eersten die afbeeldingen van menselijke organen herkennen in de Sixtijnse kapel. Vijftien jaar geleden wees de Amerikaanse arts Frank Meshberger er al op dat de figuur van God met de hem omringende engelen in de Schepping van Adam leek op een dwarsdoorsnede van de menselijke hersenen. Hij veronderstelde toen dat Michelangelo op die manier Gods gift van een ziel aan Adam gelijk stelde met de goddelijke gift van intelligentie aan de mensheid. Critici sluiten deze interpretatie niet uit, maar zij menen dat het toch wel erg veel creativiteit van de toeschouwer vereist. “Het probleem, en kunsthistorici maken zich daar zeker ook weleens schuldig aan, is dat we maar al te vaak zien wat we willen zien”, zegt Dennis Geronimus, specialist Renaissancekunst van de Universiteit van New York. Waarvan akte, maar als pre-komkommmernieuwsje is het, zoals gezegd, best wel goed gevonden. www.christusrex.org/www1/sistine/0-Tour.html
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op 21 juni 2005 op het Romenieuws-archief.