In het Parco archeologico delle Tombe di via Latina (Via dell’Arco di Travertino 151) vind je een aantal van de belangrijkste funeraire complexen van de buitenwijken van Rome. Het park kan vrij worden bezocht maar sinds kort is de bezoekersroute uitgebreid en worden op de tweede zaterdag en de vierde zondag van de maand geleide bezoeken aangeboden aan enkele tombes. Het bezoek aan de Valerii- en Pancrazi-tombe is uitgebreid naar de zogenaamde sepolcro Barberini, genoemd naar de laatste aristocratische familie die eigenaar was van dit hele gebied.
Deze tombe van Barberini is voor het eerst toegankelijk voor het publiek. Naast het gelijkvloers kan je ook de eerste verdieping bezoeken. Er kunnen maximaal 24 mensen mee met een groep, in de tombe kunnen slechts zes personen tegelijk naar binnen. Een begeleid bezoek duurt ongeveer een uur. Er zijn afzonderlijke tarieven en bezoekuren voor individuele bezoekers en groepen. De praktische informatie vind je onderaan dit bericht.
Uniek aan deze archeologische vindplaats is dat hier nog steeds de sfeer hangt van het oude Romeinse platteland. We kunnen ons meteen voorstellen hoe de omgeving er eeuwen geleden uitzag; heel veel kan er niet veranderd zijn. De site omvat een gedeelte van de oude Via Latina en talrijke grafmonumenten langs deze route die fungeren als historische getuigen uit de Republikeinse tijd tot de Middeleeuwen.
De eerste opgravingen en ontdekkingen in dit gebied werden uitgevoerd tussen 1857 en 1858 door Lorenzo Fortunati, een leraar met een passie voor archeologie. De Via Latina liep van Rome naar het zuiden, om uiteindelijk bij Casilinum (nabij Capua) over te gaan in de Via Appia (de beroemde weg van Rome naar Brindisi). Ruim 800 m voorbij de Porta Capena boog de Via Latina links af van de Via Appia (Antica), om vervolgens door de Porta Latina (in de Aureliaanse Muur) de stad te verlaten.
Het gebied tussen de Via Appia en de Via Latina werd volledig ingenomen door graftombes, die zich voortzetten langs een deel van het tracé buiten de Aureliaanse Muur. De eerste elf mijlen (ongeveer 20 km) van de Via Latina waren kaarsrecht, wat wijst op militair gebruik. Vermoedelijk is de weg aangelegd in de eerste helft van de vierde eeuw v. Chr. Volgens Titus Livius liep hij in 334 v. Chr. al tot Cales (het huidige Calvi Risorta in Campania).
De tombe van Barberini dateert uit de tweede helft van de tweede eeuw na Chr. Ze ziet eruit als een bakstenen gebouw van twee verdiepingen en bevat een ondergrondse grafkamer. Binnen zijn fraaie fresco’s ontdekt, geschilderd op een rode achtergrond, met gevleugelde cupido’s, bloemen, planten, dieren en mythologische figuren. Dit graf is het enige gebouw in de omgeving dat sinds de oudheid vrijwel ongewijzigd bewaard bleef omdat het vele eeuwen lang door lokale landbouwers werd gebruikt als stal of opslagplaats.
De voorbije twee jaar werd 250.000 euro geïnvesteerd om het gebouw te beveiligen, te restaureren en opnieuw toegankelijk te maken door het in de loop van de tijd ingestorte vloerniveau te herstellen en door een trap te plaatsen waardoor de bovenverdieping eveneens opnieuw bereikbaar was. Er werd ook aangepaste verlichting geïnstalleerd. Via metalen roosters werd het binnenvolume van het monument zichtbaar gemaakt.
De studie van de fresco’s en het stucwerk in deze tombe stelde de archeologen in staat om zowat het hele decoratieve gamma dat gebruikelijk was bij de Romeinse begrafenisrituelen in de oudheid samen te stellen. Binnenkort zal op de site van Capo di Bove (Via Appia Antica) een video te zien zijn die de geschiedenis van de Barberini-tombe toont, samen met de uitgevoerde herstelwerkzaamheden en met driedimensionale reconstructies van de monumenten op de Via Latina.
Vlakbij, aan de overzijde, bevindt zich ook de zogenaamde tombe van de Valerii, omstreeks 1860 herbouwd om de rijk versierde onderaardse begraafplaats te beschermen. Het oorspronkelijke monument dateert uit de periode 160-170 na Chr. en was volledig bedekt met witte marmeren platen. Het interieur bevat fraaie versierde medaillons in wit stucwerk.
Tegenover het graf van de Valerii staat dit van de Pancrazi, uit het einde van de eerste eeuw na Chr. Deze tombe kreeg zijn naam door twee inscripties die verwijzen naar de Pancratii. De eerste grafkamer is versierd met vloermozaïeken en fresco’s langs de gewelven en in de lunetten van de basisbogen. De tweede bevat eveneens fresco’s en versierde gewelven. In het midden van de kamer bevindt zich een grote sarcofaag van Grieks marmer.
De archeologische site aan de Via Latina is vanuit het centrum van Rome vlot te bereiken met het openbaar vervoer: er zijn verschillende buslijnen (halte Arco di Travertino) of je maakt gebruik van de metro, lijn A (richting Anagnina, halte Arco di Travertino).
Oorspronkelijk gepubliceerd door de stichter van S.P.Q.R. op romenieuws.wordpress.com, op 6 december 2017. Bekijk het origineel.