11 januari 2024 —
Villa Blanc, gelegen aan de Via Nomentana 216, werd tussen 1895 en 1898 gebouwd als residentie in de hoofdstad voor de Turijnse baron Alberto Blanc. Blanc was in 1835 geboren in Chambéry; vanaf 1870 was hij Italiaans ambassadeur in Spanje, in de Verenigde Staten en in het Ottomaanse rijk, en van 1893 tot 1896 was hij minister van Buitenlandse Zaken.
De architect van de villa was Giacomo Boni, een uit Venetië afkomstige architect en archeoloog die ook op het Forum Romanum belangrijk opzoekingswerk deed. Aan hem zullen we een aparte Nieuwsbrief wijden. De realisatie van het Casino Nobile werd toevertrouwd aan de ingenieur Francesco Mora, die reeds gebouwen had gerealiseerd in een schema los van de traditionele planimetrische structuur.
Het einde van de 19de eeuw is een periode van groot belang voor de architecturale en decoratieve kunsten in Europa en ook in Rome. Villa Blanc is een uniek voorbeeld van eclectische kunst, zeker wat betreft de geschilderde en gebeeldhouwde decoratie die een harmonieuze mengeling biedt van elementen en stijlen uit verschillende tijdsperiodes en culturen. De heterogeniteit blijkt ook uit het vrijelijk gebruik van nieuwe materialen, ijzer, glas, cement, baksteen, travertijn, keramiek en hout.
De Sala del Camino heeft een 15de-eeuwse stijl, de externe loggia is gedecoreerd met beelden en kariatiden in neoklassieke stijl en art nouveau, de toren is neo-gotisch, het plafond van de balzaal is geïnspireerd door kunst uit het Midden-Oosten, en de wintertuin is een juweeltje uit ijzer en glaswerk.
Maar na amper twintig jaar, tegen het einde van de jaren ’20 van de vorige eeuw, begint de neergang van de villa. Een deel van de oorspronkelijke inrichting van het park als Engelse tuin (met o.a. een namaakruïne) en een aantal magnifieke palmen, ceders en bananenplanten zouden het verval wel overleven.
In 1950 werden de residentie en het park voor 180 miljoen lire aangekocht door de Società Generale Immobiliare. De hele inrichting van de villa, het meubilair, … alles werd bij opbod verkocht. De beruchte Michele Sindona, advocaat, bankier en maffiacrimineel werd in 1968 eigenaar van de Società Generale Immobiliare en wilde de terreinen en gebouwen van Villa Blanc verkopen aan de Duitse ambassade. Hier stak de stad Rome echter een stokje voor door het hele terrein te bestemmen als publiek park. De verkoopprocedure werd dus stopgezet, de Generale Immobiliare ging failliet en het domein kwam in handen van de vereffenaar.
Bij een openbare verkoop in 1997 was het de Università LUISS die het park en de gebouwen verwierf voor de som van 6,3 miljard lire. Ondertussen waren het gebouw en het park nog verder in verval geraakt. Wat overbleef van de oorspronkelijke villa was leeggeroofd, door vandalen beschadigd, gedeeltelijk ingestort en gebruikt als onderkomen voor landlopers. De terreinen bleven echter bestemd als publiek park, wat bij de nieuwe eigenaars in dovemansoren viel.
De Università LUISS (Libera Università Internazionale degli Studi Sociali Guido Carli) begon uiteindelijk met conservatiewerken en restauratiewerkzaamheden: het verwilderde park werd aangepakt en de inmiddels behoorlijk vervallen villa werd opgeknapt.
Er waren 20 jaar en 25 miljoen euro nodig om de Villa Blanc en het park hun huidige aanzien te geven. Het is nu een prachtige universiteitscampus in een oase van groen, een uniek gebouw dat harmonie en discrete verfijning uitstraalt met luxueuze leslokalen, een fraaie eetzaal en een ronduit schitterende wintertuin.
Het park was oorspronkelijk veel groter, maar door onteigeningen voor verkavelingen en een verbreding van de Via Nomentana werd de oppervlakte van de tuinen in de jaren ’50 en ’60 van vorige eeuw teruggebracht van 47.000 m² tot 39.000 m². Het park van de villa bevat meer dan 200 bomen en 40.000 planten en bloemen. Een deel ervan is ingericht als kinderpark met speeltuigen, en is vrij toegankelijk via de ingang aan Piazza Giovanni Winckelmann.
Als je naar de ingang van de villa gaat aan de Via Nomentana 216, zie je op een zijmiddenberm van de weg en vlak bij de omheining van het park een cilindervormig gebouwtje. Het gaat om de helft van een Romeins mausoleum uit de eerste of tweede eeuw na Christus, dat in 1875 werd ontdekt langs de Via Flaminia. Baron Blanc kocht één van de twee ronde constructies om zijn park te verfraaien, de andere bleef ter plaatse. Het grafmonument stond toen nog binnen zijn terrein, nu ligt het er net buiten.
De LUISS-universiteit was in 1974 opgericht door industrieel Umberto Agnelli. Ze biedt programma’s in 4 departementen: Business and management, Economie en financiën, Recht en Politieke wetenschappen. In 2022 telde deze universiteit meer dan 9900 studenten. Het gebouw van de Villa Blanc is in principe niet te bezoeken, maar nu en dan zijn er opendeurdagen (hou hiervoor de website van de universiteit in de gaten) en bepaalde ruimtes worden soms gebruikt voor stedelijke culturele activiteiten zoals lezingen of kamerconcerten. Ook Romasotterranea organiseert af en toe geleide bezoeken.
Dit was een bijdrage van clublid ANN DE LATTER
Het park van de villa is elke dag open voor publiek: van 1 oktober tot 31 maart van 7.30 uur tot 19 uur, en van 1 april tot 30 september van 7 uur tot 20 uur.
LUISS en het interieur van het casino nobile worden voorgesteld in dit filmpje (3’22”): https://youtu.be/007sFcLKOpw